Współpraca

■ Forum Polanka
■ Katalog Pszczelarski
■ LTP
■ "Pszczelarstwo"
■ Pasieka
■ Pszczelarska Oficyna
■ PszczeliPark
■ Pszczoły.Pl
■ pszczoły.rolnicy.com
■ PWRSA
■ PZP
■ rolnicy.com
■ Sądecki Bartnik
■ SPP Polanka
■ ŁYSOŃ

Miód Polski

Ankieta I

Rasa pszczół w Twojej pasiece

  • kraińska (48%, 61 Votes)
  • Buckfast (23%, 29 Votes)
  • krzyżówki (10%, 13 Votes)
  • kaukaska (9%, 11 Votes)
  • włoska (6%, 7 Votes)
  • środkowoeuropejska (4%, 7 Votes)

Total Voters: 127

Loading ... Loading ...

Ankieta II

Do jakiej organizacji pszczelarskiej należysz?

  • - Polski Związek Pszczelarski (38%, 38 Votes)
  • - Nie należę do żadnej organizacji (38%, 38 Votes)
  • - Mam zamiar się przyłączyć (13%, 13 Votes)
  • - SPP Polanka (6%, 6 Votes)
  • - Związek niezrzeszony w PZP (5%, 5 Votes)
  • - Stowarzyszenie Pszczelarzy Zawodowych (0%, 0 Votes)

Total Voters: 99

Loading ... Loading ...
To view the gallery in a popup window, click here.

Jak oceniamy warrozę

Warroza – najgroźniejszy pasożyt pszczół, powodujący ogromne straty w światowym pszczelarstwie już od ponad 30 lat, musi być regularnie zwalczana. Mamy różne środki i sposoby lecznicze przeciwko tej pladze.

Przed podjęciem decyzji o wyborze metody leczenia pszczół należy poznać poziom ich porażenia pasożytami. Pozwoli to wybrać najwłaściwszy lek, jego dawkę oraz czas wykonania zabiegu. Znajomość liczby roztoczy w rodzinach przed zabiegiem umożliwia ocenę skuteczności leczenia. Ocenić ją można licząc po przeprowadzonym zabiegu martwe roztocze lub ponownie badając poziom porażenia leczonych rodzin. Słabe działanie leku może być spowodowane powstaniem oporności w populacji pasożytów. Z kolei szybkie narastanie liczby pasożytów w wyleczonych rodzinach świadczy o dużej ich inwazji z silnie porażonych pasiek sąsiednich.

Pierwszym sygnałem nadmiernego rozwoju warrozy jest wzrost występowania chorób wywoływanych przez patogeny warunkowo chorobotwórcze, przede wszystkim grzyby i wirusy oraz nosemę. Jeżeli wiosną (przy pierwszym przeglądzie) obserwuje się w rodzinie pszczoły o postrzępionych skrzydłach lub dają się zauważyć roztocze na pszczołach, to porażenie na pewno przewyższa 10 %. Natomiast w miarę szczegółowo poziom porażenia można określić stosując jedną z niżej przedstawionych metod. Ponieważ są one dosyć pracochłonne, to w celu ustalenia poziomu porażenia całej pasieki można zbadać ilość pasożytów w około 20 % średniej siły rodzin.

Osyp dzienny

Z konieczności w praktyce pszczelarskiej stosuje się metody uproszczone, pozwalające określić poziom porażenia w dużym przybliżeniu. Jedną z takich prostych metod jest liczenie dziennego (dobowego) osypu pasożytów. Polega ono na policzeniu w ciągu kilku losowo wybranych dni w czasie największego rozwoju rodziny, a więc w czerwcu i w lipcu, ile dorosłych samic Varroa ginie w czasie jednej doby. Liczy się pasożyty spadłe na dno ula, a są to te osobniki, które po prostu zginęły ze starości. Do dokładnego policzenia pasożytów potrzebny jest specjalny sprzęt zabezpieczający przed wynoszeniem roztoczy przez pszczoły poza ul. W tym celu na głębokiej dennicy ula (lub na dennicy płytkiej po wstawieniu między nią a pierwszy korpus dodatkowej pustej kondygnacji) umieszcza się płaską wkładkę przykrytą metalową siatką. Wkładka powinna być wyłożona białym papierem lub folią, co ułatwi liczenie pasożytów. Siatka powinna mieć oczka o średnicy 3 mm, a jej odległość od dna wkładki nie powinna być mniejsza niż 8 mm.

Po kilku dniach wkładkę zabiera się i liczy znajdujące się na niej roztocze, po czym ich ilość dzieli się przez liczbę dni. Otrzymany wynik jest to tak zwany średni osyp dobowy. By ustalić rzeczywistą (przybliżoną) liczbę pasożytów bytujących na pszczołach mnoży się wartość osypu dobowego przez 120. Współczynnik ten ustalono biorąc pod uwagę średnią długość życia samicy Varroa w sezonie (60 dni) przy założeniu, że połowa z nich ginie ze starości w ulu. Jeżeli osyp dzienny warrozy przekracza 100 sztuk, to znaczy że na pszczołach znajduje się ponad 12 tys. szt. roztoczy. Taka rodzina zginie w ciągu 1 ÷ 2 najbliższych miesięcy.

Pasożyty na pszczołach

Z kolei procentowe porażenie rodziny (i pasieki) warrozą łatwo się określa, licząc pasożyty na żywych pszczołach. W tym celu pobiera się z rodziny (lub z reprezentatywnych, losowo wybranych rodzin) po 200 ÷ 250 pszczół, umieszcza się je w woreczkach foliowych i zamraża w zamrażalniku lodówki. Pszczoły pobiera się we wszystkich rodzinach z tego samego miejsca, mniej więcej ze środka gniazda, należy przy tym uważać, by nie zabrać matki. Następnego dnia pszczoły rozmraża się (przez około 30 min. w temperaturze pokojowej) i liczy osobniki Varroa. W pierwszej kolejności liczy się te roztocze, które opuściły zamarzające pszczoły i usadowiły się na ścianach torebek. Następnie pszczoły (z każdej próby oddzielnie) przesypuje się do słoika, który napełnia się do połowy wodą, zakręca, kilkakrotnie wstrząsa, po czym wylewa się jego zawartość na specjalnie przygotowane sita. Jest to zestaw dwóch sit, umieszczonych jedno nad drugim: pierwsze, górne, ma oczka o średnicy 3,5 ÷ 4 mm, a drugie, dolne, jest bardzo drobne (oczka 0,7 ÷ 0,8 mm, może to być sito do przesiewania mąki). Całość ustawia się nad wiadrem lub zlewozmywakiem.

Po wylaniu zawartości słoja na sita, pszczoły pozostają na sicie górnym, zaś roztocze (z różnymi zanieczyszczeniami) na sicie dolnym. Pasożyty wytrząsa się na białą płytę lub papier, liczy się je i sumuje z tymi zebranymi z torebki foliowej. Nie można poprzestać na jednokrotnym przemyciu badanego materiału, pszczoły z tej samej próby przemywa się tak długo, aż po dwóch kolejnych przemyciach nie uda się znaleźć ani jednego roztocza. Liczy się również pszczoły, a w celu określenia średniego porażenia całej pasieki sumuje się liczbę zebranych roztoczy i liczbę pszczół. W wyniku podzielenia liczby roztoczy przez liczbę pszczół uzyska się średnią ilość pasożytów przypadających na jedną pszczołę. Po pomnożeniu tego wyniku przez 100 obliczy się procentowe porażenie warrozą pszczół dorosłych w pasiece.

Uzyskane w ten sposób dane są bardzo przydatne do wnioskowania o skuteczności leczenia. Po zabiegu leczniczym należy ponownie określić (tą samą metodą) liczbę pasożytów na pszczołach w leczonych rodzinach. Wyliczona różnica między procentem pszczół porażonych przed i po zabiegu oznacza skuteczność środka leczniczego. Jeżeli jest ona mniejsza niż 90 %, to znaczy, że 10 % pasożytów nabyło oporność na stosowany preparat. Wtedy należy wprowadzić inny środek leczniczy.

Pasożyty na czerwiu

Inna metoda określania porażenia rodzin warrozą polega na liczeniu dorosłych pasożytów na zasklepionym czerwiu pszczelim albo trutowym. Nie jest ona tak dokładna jak ich liczenie na pszczołach dorosłych, zależy bowiem od ilości czerwia w rodzinie. W sytuacji, gdy rodzina rozwija się intensywnie i będącego w różnym wieku czerwia zasklepionego jest dużo, średnie porażenie przypadające na jedną larwę czy poczwarkę będzie niewielkie. Z kolei wtedy, gdy w silnej rodzinie ograniczono czerwienie matki do kilku plastrów, po kilka pasożytów może wchodzić do jednej komórki z czerwiem, podczas gdy rzeczywisty procent porażenia rodziny będzie niższy. Podobnie może być z czerwiem trutowym: Jeżeli będzie go niewiele, to liczba samic Varroa przypadająca na jedną poczwarkę trutową będzie znacznie wyższa niż w rodzinie o takim samym porażeniu, lecz posiadającej dużo czerwia trutowego. Za to liczenie pasożytów na czerwiu można wykorzystać do określenia skuteczności leczniczej stosowanych środków.

Najprostszy sposób liczenia warrozy na czerwiu polega na wydobyciu pewnej liczby zasklepionych larw i poczwarek i określeniu liczby bytujących na nich samic. Liczy się tylko osobniki, które są ciemno zabarwione, czyli samice i ich dojrzałe córki. Liczba pasożytów na czerwiu pszczelim jest adekwatna w dużym przybliżeniu do poziomu porażenia rodziny, natomiast na czerwiu trutowym pasożytów jest 5 – 10 razy więcej niż na pszczołach. Dokładne badanie czerwia wykonuje się podobnie jak badanie pszczół: próbki plastrów umieszczone w plastikowych woreczkach zamraża się, po czym po ścięciu zasklepów poczwarki wytrząsa się do płaskiego naczynia (kuwety). Po usunięciu wszystkich poczwarek i larw, ścianki komórek odcina się od węzy i uzyskane w ten sposób kawałki plastra rozdrabnia się oraz wytrzepuje nad słoikiem z wodą. Do tej wody dodaje się wytrząśnięte wcześniej poczwarki, całość miesza się energicznie i przepłukuje na sitach, podobnie jak przy badaniu dorosłych pszczół. Liczbę poczwarek poddanych badaniu określa się na podstawie ilości zasklepionych komórek w próbce plastra, zaś próby pobiera się we wszystkich rodzinach ze środka gniazda.

Jak widać, dokładne określenie poziomu porażenia rodziny pszczelej przez warrozę jest do końca niemożliwe, zwłaszcza w warunkach polowych (produkcyjnych). Niemniej przedstawione sposoby, zwłaszcza ten polegający na liczeniu pasożytów na pszczołach dorosłych, dają dosyć wyraźny obraz stanu zdrowotnego pasieki. Natomiast samą obecność warrozy w rodzinie (bez określania stopnia porażenia) stwierdza się, odsklepiając czerw trutowy. W tym celu nie trzeba nawet wykonywać żadnych specjalistycznych zabiegów, wystarczy badanie czerwia wykonane przy okazji miodobrania lub innych prac.

 

Comments are closed.